102016Lut

ODSZKODOWANIE OD SZPITALA cz. II

Kontynuujemy rozważania w temacie odszkodowania od szpitala m.in. za błąd w sztuce lekarskiej (błąd medyczny, błąd lekarski), poruszane w częsci pierwszej wpisu.

„Wina organizacyjna” szpitala

„Wina organizacyjna” jest winą własną zakładu leczniczego i zachodzi na skutek np. nieodpowiedniej organizacji szpitala, braku odpowiedniego personelu, niedostatecznych kwalifikacji pracowników, nieodpowiednich warunków zabiegu czy leczenia, jak też w innych przypadkach związanych z wadliwą organizacją procesu leczenia (wyrok Sądu Najwyższego z 4 maja1977 r., I CR 115/77). W takim przypadku winnym danej szkody nie jest konkretna osoba (np. lekarz), ale zakład leczniczy i jego organizacja.

Przykładem winy organizacyjnej zakładu leczniczego jest odpowiedzialność szpitala za szkodę doznaną przez dziecko urodzone z paraliżem ramienia na skutek trudnego porodu. Szpital nie dysponował odpowiednią liczbą lekarzy położników, zapewniających stałą obecność w sali porodowej. Z uwagi na szybki i niespodziewany poród, położna nie zdążyła wezwać lekarza położnika i była zmuszona sama odebrać poród, co skutkowało szkodą dziecka.

Również obecność w szpitalu tylko jednego anestezjologa podczas siedmiu zabiegów zostało uznane przez sąd za „winę organizacyjną” kliniki. Anestezjolog z uwagi na ograniczenia czasowe nie mógł dokonać wszystkich czynności osobiście, w związku z czym zlecił niektóre z nich nieuprawnionemu innemu personelowi medycznemu, co było główną przyczyną szkody, jaką odniósł pacjent.

Przykłady „winy organizacyjnej” szpitala:

  1. nieuzasadniona odmowa przyjęcia pacjenta do szpitala – szpital nie ma prawa nieprzyjęcia do szpitala pacjenta, którego życie lub zdrowie jest zagrożone i wymaga natychmiastowej pomocy medycznej. Odmowa przyjęcia pacjenta do szpitala w takiej sytuacji nie może być uzasadniona np. brakiem wolnych miejsc na oddziale, brakiem specjalistów, itd. Jeżeli finalnie odmowa nastąpi na tej podstawie, może być ona uznana za „winę organizacyjną” szpitala. W takim przypadku szpital może ponieść odpowiedzialność zarówno za pogorszenie się stanu zdrowia pacjenta, jak i utrzymywanie się rozstroju jego zdrowia, jeżeli w wyniku hospitalizacji zdrowie pacjenta mogłoby się poprawić. Powyższe może skutkować zasądzeniem od szpitala na rzecz pacjenta zarówno odszkodowania, jak i zadośćuczynienia.
  1. zwłoka w udzieleniu żądanej pomocy medycznej, gdy stan zdrowia pacjenta wskazuje, że pomoc medyczna powinna być udzielona natychmiast – np. pacjent zbyt długo przybywa na izbie przyjęć w skutek złej organizacji szpitala.
  1. brak w szpitalu odpowiedniej liczby doświadczonych lekarzy i specjalistów, którzy są niezbędni do prawidłowego funkcjonowania placówki oraz naraża pacjentów na ryzyko pogorszenia stanu zdrowia, bądź śmierć. Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z dnia 18 kwietnia 2002 roku (sygn. akt: I A Ca 214/02) stwierdził winę szpitala za brak anestezjologa przy porodzie, w sytuacji gdy lekarze powinni się liczyć z możliwością podjęcia interwencji chirurgicznej. W opisywanym przypadku, w momencie gdy wystąpiła taka potrzeba, nie zdążono sprowadzić anestezjologa na czas i pacjentka zmarła.
  1. zaniedbania w zakresie organizacji bezpieczeństwa, higieny i opieki nad pacjentem podczas jego pobytu w szpitalu
  1. posługiwanie się wadliwymi przyrządami lub niewłaściwie działającą aparaturą medyczną
  1. błędy w identyfikacji pacjentów w szpitalu, których skutkiem jest dokonanie zabiegu na innym pacjencie, bądź omyłkowe dokonanie zabiegu
  1. powierzenie, bez stosownego nadzoru, dokonania zabiegu mało doświadczonemu lekarzowi, bądź lekarzowi, który do danych czynności nie ma odpowiednich kwalifikacji
  1. ograniczenie lekarzowi czasu na udzielenie świadczenia zdrowotnego, bądź braki w zaopatrzeniu technicznym
  1. przydzielenie lekarzowi niefachowego pomocniczego personelu medycznego lub w zbyt małej liczbie
  1. złe warunki lecznicze i sanitarne szpitala, wadliwe rozmieszczenie chorych, błędy w zakresie planowania i organizacja procesu leczenia
  1. niewłaściwa organizacja przechowywania leków.

Warto wspomnieć, że samo wystąpienie powyższych okoliczności nie skutkuje od razu odpowiedzialnością szpitala i np. zasądzeniem od szpitala na rzecz pacjenta żądanego przez niego odszkodowania.

Aby doszło do powstania odpowiedzialności cywilnej muszą zaistnieć łącznie następujące przesłanki:

  1. powstanie szkody,
  2. objęcie zdarzenia, wskutek którego nastąpiła szkoda, regulacją prawną ustalającą obowiązek jej naprawienia (odpowiedzialność kontraktowa – art. 471 k.c. lub deliktowa – art. 415, 416, 429 i 430 k.c.),
  3. związek przyczynowy między zaistniałym czynem niedozwolonym, a powstałą szkodą.

Ad. 1

SZKODA – ujemne konsekwencje poszkodowanego. Pod pojęciem „szkody” rozumie się zarówno szkodę majątkową (uszczerbek materialny na osobie lub mieniu), jak i szkodę niematerialną (doznana krzywda, cierpienie, krzywda moralna).

Ad.2

Obowiązek naprawienia szkody wynikający z przepisów prawa, najczęściej jest kodeks cywilny. Przykładowe normy prawne, będące podstawą odpowiedzialności cywilnej:

Art. 471 k.c. (odpowiedzialność kontraktowa)

Dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Art. 415 k.c. (odpowiedzialność deliktowy)

Kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.

Art. 430 k.c. (odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez podwładnego)

Kto na własny rachunek powierza wykonanie czynności osobie, która przy wykonywaniu tej czynności podlega jego kierownictwu i ma obowiązek stosować się do jego wskazówek, ten jest odpowiedzialny za szkodę wyrządzoną z winy tej osoby przy wykonywaniu powierzonej jej czynności.

Ad. 3

ZWIĄZEK PRZYCZYNOWY – normalne następstwa działania, bądź zaniechania

Jak już wspomniano wyżej, szpital może również zostać zobowiązany do zapłaty odszkodowania na rzecz pacjenta również za szkodę powstałą w wyniku działania lub zaniechania pracującego w nim personelu medycznego np. lekarza. Problem ten omówię w innym wpisie.